مهم‌ترين عامل افزايش حركات روده فعاليت بدني است و در صورتي كه با نوشيدن مايعات كافي همراه گردد باعث اجابت مزاج راحت و منظم مي‌شود.

اگر آب و ساير نوشيدني‌ها به ميزان كافي مصرف نشود باعث مي‌شود سلول‌هاي روده مجبور به بازجذب آب و حفظ آن شوند و مدفوع خشك شود.

فيبرها قسمتي از مواد غذايي هستند كه قابل هضم و جذب نيستند، اين مواد تا انتها در روده باقي مي‌مانند و باعث حجيم شدن مواد دفعي مي‌شوند. در صورتي كه فيبر به ميزان كافي مصرف شود دفع مدفوع آسان مي‌شود. سبزي‌ها، ميوه‌ها، خشكبار، غلات و حبوبات منابع اصلي فيبر هستند.

اين مواد هر قدر كامل‌تر (تصفيه نشده) باشند داراي فيبر بيشتري‌اند. به عنوان مثال يك سيب متوسط، 25 گرم سويا و لوبيا يا 50 گرم بادام زميني داراي 4 گرم فيبر هستند. يك پرتقال متوسط يا يك هويج متوسط داراي 3 گرم فيبر هستند و يك برش نان سبوس‌دار يا 30 گرم انجير خشك داراي 2.52 گرم فيبر است.

يبوست علاوه بر آزاري كه در حين دفع مدفوع ايجاد مي‌كند، از عوامل اصلي هموروئيد (بواسير) ـ شقاق و ساير بيماري‌هاي مقعدي است و نيازمند پيشگيري و درمان است.

قبل از پرداختن به بحث درمان ذكر چند نكته ضروري است:

اول ـ هر گونه تغيير تواتر دفع يا قوام مدفوع در سنين بالا نيازمند دقت و مراجعه به متخصص براي بررسي است.

دوم ـ در صورتي كه در دوران كودكي در مورد اجابت مزاج صحيح استرس زيادي به كودك وارد شود او به طور ناخودآگاه براي فرار از استرس دفعات دفع را كاهش مي‌دهد.

سوم ـ بيماري‌ها از علل مهم يبوست هستند. مهم‌ترين اين بيماري‌ها شامل كم‌كاري تيروئيد، افسردگي و زيادي كلسيم خون مي‌باشند. داروها نيز از علل مهم يبوست هستند.

بيش از 90 درصد موارد بيماران مبتلا به يبوست با افزايش فعاليت بدني و مصرف مايعات كافي و مصرف مقادير كافي فيبر (25 تا 30 گرم در روز) بهبود مي‌يابند. در موارد مقاوم مصرف داروها توصيه مي‌شود.

پودر پسيليوم ساده‌ترين و كم‌عاضه‌ترين داروي رفع يبوست است كه به صورت فيبر عمل كرده و مي‌تواند در دوره بارداري نيز استفاده شود. دسته دوم داروهايي هستند كه با خاصيت اسمزي باعث نشت آب به روده مي‌شوند، مثل شربت منيزيم و لاكتولوز. دسته سوم داروهاي محرك روده مثل برگ سنا، بيزاكوديل و روغن كرچك است. اين داروها بهتر است در خط آخر درمان يبوست باشند.

دكتر رضا كريمي 
متخصص بيماري‌هاي داخلي